Polska dostała od UE zgodę na atom. 192 mld zł na atomową przyszłość

Historyczna decyzja w rekordowym czasie

Dziewiątego grudnia 2025 roku Komisja Europejska zatwierdziła 60 miliardów złotych pomocy państwowej na budowę pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Premier Tusk ogłosił: „Mamy to. Jest zgoda Europy i są pieniądze. Pierwsze cztery miliardy już w tym miesiącu”. Decyzja otwiera drogę do podpisania umów z amerykańskim konsorcjum Westinghouse i Bechtel, które wybuduje elektrownię na wybrzeżu Bałtyku w gminie Choczewo. Minister energii Motyka podkreślił, że zgoda zapadła w rekordowym tempie – niecałe 12 miesięcy.

192 miliardy złotych – technologia i finansowanie

Elektrownia powstanie w Lubiatowie-Kopalinie w województwie pomorskim. Całkowity koszt: 192 miliardy złotych. Zatwierdzona pomoc (60 mld zł) pokryje 30 procent kosztów, pozostałe 70 procent to pożyczki z gwarancją państwa. Amerykańskie instytucje finansowe już zadeklarowały wsparcie. Elektrownia będzie składać się z trzech reaktorów AP1000 firmy Westinghouse, każdy o mocy 1250 MWe. Pierwszy reaktor ma rozpocząć pracę w 2036 roku, kolejne dwa do 2038 roku. Łączna moc 3750 megawatów wystarczy dla kilku milionów gospodarstw. Pierwszy „beton jądrowy” zostanie wylany w 2028 roku.

Lokalna transformacja i krajowa rewolucja energetyczna

Gmina Choczewo, żyjąca z rolnictwa i turystyki, stoi przed radykalną zmianą. Podczas budowy znajdzie zatrudnienie kilkanaście tysięcy osób. Po uruchomieniu powstanie 600 stałych miejsc pracy. Dla gminy liczącej 4 tysiące mieszkańców to całkowita zmiana struktury gospodarczej. Elektrownia to miliony złotych z podatków, ale też obawy mieszkańców o bezpieczeństwo i wzrost cen nieruchomości.

W szerszej perspektywie Polska wciąż jest najbardziej „węglowym” krajem UE – w 2024 roku węgiel odpowiadał za 57 procent produkcji energii. Budowa elektrowni jądrowej to klucz strategii dekarbonizacji. Do 2040 roku 73 procent energii ma pochodzić z OZE i atomu. Ale elektrownie węglowe jak Bełchatów generują tysiące miejsc pracy. Ich zamknięcie będzie bolesne społecznie i politycznie. Tymczasem pierwszy reaktor zacznie pracę za 11 lat. Czy Polska zdoła wypełnić lukę między zamykającymi się kopalniami a startującymi reaktorami?

Gwarancje finansowe i ryzyko przekroczenia budżetu

Komisja Europejska zatwierdziła mechanizm wsparcia składający się z rekapitalizacji inwestora, gwarancji Skarbu Państwa (100 procent finansowania dłużnego) oraz dwustronnego kontraktu na różnicę cen na 40 lat. Jeśli cena rynkowa energii spadnie, państwo dopłaca różnicę. Jeśli wzrośnie, nadwyżka wraca do budżetu. To zapewnia rentowność projektu, ale oznacza ryzyko dla podatników. Marek Woszczyk, prezes Polskich Elektrowni Jądrowych, określił zatwierdzenie jako „ogromny sukces”. Ale wielkie projekty jądrowe słyną z przekraczania budżetów – Olkiluoto w Finlandii, Flamanville we Francji, Vogtle w USA kosztowały wielokrotnie więcej niż planowano.

Krytycy zwracają uwagę: zanim pierwszy reaktor zacznie działać, minie dekada. Alternatywą mogłyby być elektrownie gazowe – szybsze i tańsze. Ale gaz to paliwo kopalne o zmiennych cenach. Kryzys po rosyjskiej inwazji na Ukrainę pokazał niebezpieczeństwo uzależnienia od dostaw surowców. „Energetyka jądrowa będzie fundamentem polskiego miksu energetycznego” – zapewnił minister Motyka. Ale jaką cenę zapłacą przyszłe pokolenia? Odpowiedź poznamy za kilkanaście lat, gdy pierwsze megawaty atomowego prądu popłyną do polskiej sieci.

Źródła:

European Commission
Notes from Poland
World Nuclear News
Euronews
European Conservative
IndexBox