Naukowcy odkrywają ponad 16 tys. gatunków rocznie

Czy planeta Ziemia wciąż jest dla nas terra incognita? Nowe badanie opublikowane 24 grudnia 2025 w Science Advances dowodzi, że współczesna nauka znajduje się w złotym wieku odkrywania gatunków. Tempo identyfikacji nowych form życia osiągnęło historyczne maksimum – ponad 16 000 gatunków rocznie, co stanowi rekord w trzystu latach prowadzenia systematycznych badań.

Historia odkryć: od Linneusza do dziś

Profesor John Wiens z Uniwersytetu Arizony wraz z zespołem przeanalizował taksonomiczną historię niemal dwóch milionów gatunków. Badanie sięga czasów Carla Linneusza, który w latach 1750. rozpoczął projekt skatalogowania wszystkich żywych organizmów na Ziemi, stając się ojcem współczesnej taksonomii. W danych wyraźnie widać dramatyczne spadki podczas I i II wojny światowej, gdy nauka ustąpiła miejsca konfliktom. Od lat 40. ubiegłego stulecia tempo odkryć systematycznie rośnie.

„Niektórzy naukowcy sugerowali, że tempo opisów nowych gatunków zwalnia, co wskazywałoby na wyczerpywanie się puli nieznanych form życia. Nasze wyniki pokazują dokładnie coś przeciwnego” – podkreśla profesor Wiens. Między 2015 a 2020 rokiem naukowcy dokumentowali średnio ponad 16 000 nowych gatunków każdego roku: ponad 10 000 zwierząt, około 2500 roślin i blisko 2000 grzybów.

Planeta pełna tajemnic

Słynny ekolog Robert May postawił kiedyś pytanie: „Gdyby kosmici zapytali nas, ile form życia zamieszkuje Ziemię, nie mielibyśmy dobrej odpowiedzi”. Znamy około 2,5 miliona gatunków, ale prawdziwa liczba może wynosić od dziesiątek milionów do niskich miliardów – zdumiewająca przepaść między tym, co wiemy, a tym, co czeka na odkrycie.

Co napędza eksplozję odkryć? Kluczową rolę odgrywają postępy w technikach molekularnych. Współczesna biologia pozwala wykrywać gatunki wyglądające podobnie, ale różne genetycznie. Ta metoda jest szczególnie obiecująca w przypadku bakterii i grzybów. 15 procent wszystkich znanych gatunków odkryto w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Czyż to nie dowodzi, jak niewiele jeszcze wiemy o planecie, na której żyjemy od tysięcy lat?

Od jaszczurki Gila do przełomowych leków

Każdy nowo zidentyfikowany gatunek może kryć potencjał medyczny lub technologiczny. Popularne leki na odchudzanie, takie jak Mounjaro, zostały zainspirowane hormonem znalezionym w jadzie jaszczurki Gila. Jady węży, rośliny i grzyby zawierają związki o potencjalnym zastosowaniu w leczeniu bólu czy raka. Wiele gatunków posiada adaptacje inspirujące ludzkie wynalazki – jak stopy gekonów wspinających się po pionowych powierzchniach. Ile jeszcze rewolucyjnych odkryć czeka na nas w genomach nieznanych organizmów?

Tempo odkryć nowych gatunków przewyższa tempo ich wymierania, szacowane na około 10 rocznie. Jednak czy ta przewaga utrzyma się w obliczu kryzysu klimatycznego? Wiens podsumowuje: „Każde nowe znalezisko przybliża nas do zrozumienia i ochrony niesamowitej różnorodności biologicznej życia na naszej planecie”.

Źródła

ScienceDaily
University of Arizona News
Science Advances
NPR
Phys.org
Good News Network