Niemieckie łąki tracą owady w zatrważającym tempie

Przełomowe badanie ujawnia dramatyczny spadek biomasy

Niemieckie łąki pustoszeją w zatrważającym tempie. Międzynarodowy zespół naukowców z Niemieckiego Centrum Badań nad Bioróżnorodnością Integratywną oraz Uniwersytetu Friedricha Schillera w Jenie opublikował dziś w Nature Ecology & Evolution wyniki badań, które rzucają nowe światło na kryzys owadów w Europie Środkowej.

Badacze przez jedenaście lat analizowali zmiany w biomasie stawonogów – owadów i pająków. Ich wnioski są alarmujące: ponad dziewięćdziesiąt procent lokalnego spadku biomasy można wytłumaczyć utratą gatunków, a nie zmniejszeniem liczebności tych, które przetrwały. Owady nie tylko kurczą populacje – po prostu znikają z ekosystemów.

Wspólne gatunki znikają szybciej niż rzadkie

Główny autor badania, doktor Benjamin Wildermuth, wyjaśnia, że odkrycia niepokoją w dwóch wymiarach. Biomasa stawonogów spada, a społeczności się kurczą, stając się coraz bardziej podobne. Pod koniec okresu badawczego utrata gatunków, niezależnie od rzadkości czy wielkości, stała się głównym motorem spadku.

Dane pochodziły z dwóch programów badawczych w Niemczech. Eksperyment Jena bada łąki o kontrolowanym poziomie bogactwa gatunkowego roślin, natomiast Biodiversity Exploratories to obserwatoria rzeczywistych łąk. We wczesnych latach badania utrata rzadkich, ale większych gatunków paradoksalnie buforowała ogólny spadek. Później wszystkie gatunki zaczęły w podobny sposób przyczyniać się do spadku biomasy.

Dlaczego tracenie pospolitych gatunków to katastrofa

To oznacza, że znikają te gatunki, które stanowiły trzon lokalnych ekosystemów. Czy możemy jeszcze odwrócić ten proces? Stawonogi są kluczowym ogniwem w sieciach pokarmowych łąk. Gdy biomasa spada i koncentruje się w kilku gatunkach, społeczności tracą różnorodność i stają się bardziej podatne na presję środowiskową. Zmniejszająca się biomasa może osłabić sieci pokarmowe i zakłócić funkcje ekosystemów – od cykli węgla po przepływ energii.

Trzeba działać holistycznie

Doktor Anne Ebeling, główna autorka publikacji, podkreśla wagę całościowego podejścia do ochrony przyrody. Każdy gatunek odgrywa rolę w funkcjonowaniu ekosystemu, więc nie można sobie pozwolić na utratę któregokolwiek z nich. Autorzy sugerują zwiększanie różnorodności łąk.

Badacze odkryli, że bogactwo gatunkowe roślin oraz niska intensywność użytkowania gruntów promują większe społeczności stawonogów. Biomasa rozprzestrzenia się wtedy na wiele różnych gatunków, co zwiększa odporność. Politycy i zarządcy gruntów stoją przed wyzwaniem: czy uda się wprowadzić zmiany wystarczająco szybko?

Co to oznacza dla przyszłości

Ostrzeżenie płynące z niemieckich łąk ma wymiar globalny. Choć naukowcy zaznaczają ostrożność, zjawisko może dotykać różne regiony świata. Owady są kluczowe dla zapylania roślin, rozkładu materii organicznej i tworzenia gleby, a także stanowią niezbędne źródło pokarmu dla ptaków, ryb i nietoperzy. Perspektywa, że dziewięć z dziesięciu owadów znikło przez wyginięcie gatunków, a nie przez zmniejszenie populacji, wymaga pilnego działania.

Źródła:

Nature Ecology & Evolution
University of Jena
German Centre for Integrative Biodiversity Research
myScience