Po raz pierwszy w UK: Skandaliczny Caravaggio podbija Londyn

Dzieło, które czekało 400 lat

Wallace Collection w Londynie właśnie otworzyło wystawę, która przyciąga tłumy miłośników sztuki z całej Europy. Od wczoraj, 26 listopada, brytyjska publiczność po raz pierwszy może ujrzeć „Victorious Cupid” – jedno z najbardziej prowokacyjnych dzieł Michelangelo Merisiego da Caravaggia. Obraz namalowany w latach 1601-1602 przybył do stolicy Wielkiej Brytanii wprost z berlińskiej Gemäldegalerie i będzie dostępny bezpłatnie aż do 12 kwietnia przyszłego roku.

To nie jest przypadkowa wizyta kolejnego starego mistrza. To historyczny moment dla brytyjskiej sceny artystycznej, bo dzieło, które od czterech stuleci elektryzowało widzów swoją odwagą i realizmem, nigdy wcześniej nie było pokazywane publicznie na Wyspach. Xavier Bray, dyrektor Wallace Collection, nazywa ten obraz „ostatecznym Caravaggiem” – dziełem, które łączy sacrum i profanum w sposób, jakiego sztuka wcześniej nie znała.

Kupidyn, który łamie konwenanse

Na płótnie widzimy nagiego chłopca z rozpostartymi skrzydłami orła i strzałami w ręku. Uśmiecha się prowokacyjnie, patrząc wprost na widza, a u jego stóp w nieładzie leżą symbole ludzkiej potęgi – instrumenty muzyczne, korona, zbroja, cyrkiel. Wszystko zostało zdeptane przez boga miłości ilustrującego łacińską sentencję „Amor vincit omnia”.

Artysta nie namalował wyidealizowanego Erosa. Jako model posłużył konkretny rzymski chłopiec – prawdopodobnie uczeń Cecco – którego ciało przedstawiono z brutalnym realizmem. Kręte zęby, dołeczki, każdy niedoskonały detal uchwycono z niepokojącą precyzją.

Kolekcja która zachwycała Rzym

Dzieło powstało na zamówienie Marchese Vincenzo Giustinianiego, jednego z najbogatszych kolekcjonerów swoich czasów. Ten spadkobierca genueńskiej rodziny bankierów zgromadził w rzymskim palazzo aż czternaście obrazów Caravaggia, w tym słynnego „Gracza na lutni”.

Wallace Collection odtworzyła atmosferę tego palazzo, zestawiając obraz z dwiema starożytnymi rzeźbami, które 400 lat temu należały do tej samej kolekcji. Czy takie połączenie pozwala zrozumieć fenomen Caravaggia?

Debata która trwa stulecia

Ekspozycja odnosi się do barokowego „paragone” – intelektualnej debaty między zwolennikami malarstwa i rzeźby. Czy farba potrafi oddać fakturę tak dobrze jak marmur? Caravaggio odpowiedział swoim wirtuozerskim oddaniem światła, cienia i materii.

Jak zauważył Winston Churchill: „Sztuka jest więcej warta niż tysiąc słów”. Umiejętność łączenia teatralności z psychologicznym realizmem sprawiła, że Caravaggio stał się jednym z najbardziej wpływowych malarzy w historii. „Victorious Cupid” powstał na szczycie jego kariery.

Upadek gwiazdy

W 1606 roku Caravaggio zabił człowieka podczas ulicznej bójki i musiał uciekać z Rzymu. Ostatnie lata życia spędził, przemierzając sądy i bezpieczne kryjówki, aż do tajemniczej śmierci w 1610 roku niedaleko Porto Ercole.

Wystawa w Wallace Collection to podróż do XVII-wiecznego Rzymu, miasta labiryntowych uliczek, gdzie geniusz i przemoc współistniały. Czy współczesna publiczność zrozumie prowokacyjny przekaz dzieła tak samo, jak rzymscy kolekcjonerzy cztery wieki temu? Bezpłatny dostęp do wystawy daje szansę przekonać się samodzielnie.

Źródła:

The Art Newspaper
Wallace Collection
FAD Magazine
The Arts Shelf
Artlyst