43 dni paraliżu. USA zakończyło najdłuższy shutdown w historii kraju

Rekordowy impas w amerykańskim rządzie

W nocy z 12 na 13 listopada prezydent Donald Trump podpisał ustawę kończącą najdłuższy shutdown rządu federalnego w historii Stanów Zjednoczonych. 43 dni bez finansowania pozostawiły ponad milion pracowników federalnych bez wypłat, sparaliżowały transport lotniczy i zagroziły bezpieczeństwu żywnościowemu 42 milionów Amerykanów korzystających z programu SNAP. „Z moim podpisem, rząd federalny wznowi teraz normalną działalność” – oświadczył Trump podczas późnowieczornej ceremonii podpisania.

Shutdown rozpoczął się 1 października 2025 roku o północy czasu wschodniego, gdy Kongres nie zdołał uchwalić ustawodawstwa budżetowego na rok fiskalny 2026. Kontrolowana przez Republikanów Izba Reprezentantów przedstawiła tymczasową rezolucję, ale jej przyjęcie w Senacie było wielokrotnie blokowane przez senatorów Demokratów. Ustawodawstwo zawiodło łącznie czternaście razy, zanim zmieniony projekt został przyjęty 10 listopada. Izba Reprezentantów przegłosowała następnie poprawioną wersję senacką 12 listopada, którą Trump podpisał jeszcze tego samego dnia.

Skala kryzysu humanitarnego

Według Bipartisan Policy Center co najmniej 670 tysięcy pracowników federalnych zostało wysłanych na bezpłatne urlopy przymusowe. Congressional Budget Office oszacowało, że wynagrodzenia dla pracowników urlopowanych wynosiły około 400 milionów dolarów dziennie. Dodatkowo około 730 tysięcy pracowników uznanych za niezbędnych musiało nadal pracować, choć bez wynagrodzenia. Do połowy października pracownicy federalni stracili swoją pierwszą pełną wypłatę z powodu shutdownu.

Kryzys SNAP okazał się jednym z najbardziej dotkliwych skutków zamknięcia rządu. 27 października Departament Rolnictwa ogłosił, że nie zostaną wydane żadne świadczenia SNAP na listopad z powodu shutdownu. Bernie Sanders, senator z Vermont, skomentował sytuację: „To skandal, że najbogatszy kraj na świecie pozostawia 42 miliony ludzi bez dostępu do jedzenia.” Następnego dnia ponad dwa tuziny stanów pozwało administrację Trumpa o przywrócenie świadczeń SNAP na listopad. 31 października sędzia federalny na Rhode Island orzekł, że USDA musi jak najszybciej dystrybuować świadczenia SNAP odbiorcom.

Transport lotniczy na krawędzi

Transport lotniczy w Stanach Zjednoczonych stanął w obliczu bezprecedensowych zakłóceń. Federal Aviation Administration ogłosiła pod koniec października, że zmusza się do zawieszenia lotów na głównych lotniskach o 6 procent z powodu niedoborów kontrolerów ruchu lotniczego, którzy również nie otrzymywali wypłat. Czy to nie paradoks, że w XXI wieku najbogatszy kraj świata nie może zapewnić bezpieczeństwa swojemu transportowi lotniczemu?

Sekretarz transportu Sean Duffy obiecał, że kontrolerzy ruchu lotniczego otrzymają jednorazową wypłatę równą 70 procentom zaległego wynagrodzenia w ciągu 48 godzin od zakończenia shutdownu. Randy Babbitt, były administrator FAA, wyjaśnił dla NPR: „Będzie to wymagało trochę czasu, aby to odwrócić, a odpowiedzialność nie spadnie całkowicie na operację kontroli ruchu lotniczego. Dobra część odpowiedzialności będzie po stronie przewoźników, którzy muszą uporządkować swoje harmonogramy oraz samoloty i personel z powrotem na właściwych pozycjach.”

Polityczna gra o władzę

Demokraci w Senacie sprzeciwiali się republikańskiemu projektowi ustawy budżetowej, ponieważ nie zawierał on przedłużenia rozszerzonych programów opieki zdrowotnej w ramach Affordable Care Act. Congressional Budget Office oszacowało, że przedłużenie rozszerzenia zwiększyłoby liczbę osób w kraju ubezpieczonych zdrowotnie o 3,8 miliona do 2035 roku i podniosłoby deficyt o 350 miliardów dolarów. Obecnie około 8 procent Amerykanów nie ma ubezpieczenia zdrowotnego.

Przełom nastąpił 9 listopada, gdy grupa ośmiu umiarkowanych senatorów Demokratów zagłosowała wraz z Republikanami za przyjęciem środka w głosowaniu 60-40. Powodem, dla którego nie wytrzymali dłużej, jak tłumaczyli, było to, że było oczywiste, że prezydent Trump i kongresowi Republikanie nie zamierzali negocjować, a zbyt wiele osób cierpiało. Administracja Trumpa – słusznie – postawiła na to, że wystarczająca liczba Demokratów nie będzie w stanie znieść bólu, który administracja była gotowa zadać 42 milionom odbiorców SNAP i ponad 3 milionom pracowników federalnych.

Koszt ekonomiczny dla gospodarki

Congressional Budget Office oszacowało pod koniec października, że shutdown spowodował szacowaną stratę 7 miliardów dolarów produkcji z gospodarki. Według niektórych ekonomistów shutdown obcinał ponad jedną dziesiątą punktu procentowego z amerykańskiego produktu krajowego brutto co sześć tygodni. Większość tej utraconej produkcji ma zostać odzyskana w nadchodzących miesiącach, jednak część skutków może być trwała.

Nowa ustawa o wydatkach finansuje rząd federalny do 30 stycznia, co oznacza że możliwy jest kolejny shutdown już za dwa miesiące. Ustawa zapewnia także zwrot zaległego wynagrodzenia dla pracowników federalnych i odwraca kilka prób redukcji zatrudnienia przez agencje podczas shutdownu, które zostały wstrzymane przez sędziego federalnego. Czy Ameryka nauczyła się czegoś z tego 43-dniowego koszmaru? Sondaż Reuters/Ipsos opublikowany 13 listopada sugerował, że połowa Amerykanów obwinia Republikanów za shutdown, podczas gdy 47 procent obwinia Demokratów. Jak powiedział Trump podczas ceremonii podpisania: „To nie jest sposób na prowadzenie kraju” i „nigdy nie możemy pozwolić, aby to się powtórzyło.”

Źródła:

NPR
ABC News
CBS News
Wikipedia
Al Jazeera
The Washington Post