Wojna w Sądzie Najwyższym – siedmiu sędziów rzuciło wyzwanie konstytucji

Bezprecedensowy kryzys w polskim wymiarze sprawiedliwości

Wydana 24 września przez siedmioro sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego uchwała stanowi bezprecedensowy atak na polski porządek konstytucyjny. Decyzja ta, podjęta w składzie: Bohdan Bieniek, Jolanta Frańczak, Halina Kiryło, Dawid Miąsik, Piotr Prusinowski, Romualda Spyt i Krzysztof Staryk, może doprowadzić do całkowitego paraliżu wymiaru sprawiedliwości w Polsce. Czy jesteśmy świadkami rozpadu systemu prawnego, który był budowany przez dekady?

Podjęta uchwała w praktyce pozwala sądom niższej instancji ignorować i uznawać za „niebyłe” orzeczenia wydane przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, jeśli w jej składzie zasiadał choćby jeden sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po 2017 roku. To rozwiązanie, które wprowadza chaos prawny na niespotykaną dotąd skalę. Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska nie pozostawiła na tej decyzji suchej nitki, określając ją jako „uzurpację, która uderza w obywateli”.

Konstytucja czy polityczna vendetta?

Konflikt w Sądzie Najwyższym osiągnął punkt krytyczny. Zgodnie z art. 179 Konstytucji, jedynym organem uprawnionym do powoływania sędziów jest Prezydent RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, a jego decyzja w tej kwestii jest ostateczna i niepodważalna. Siedmiu sędziów postanowiło jednak działać ponad tym fundamentalnym przepisem.

Prezes Izby Kontroli Nadzwyczajnej, sędzia Krzysztof Wiak, jednoznacznie stwierdził, że jest to „bardzo fałszywe odczytanie wyroku TSUE”. Określił grupę sędziów Izby Pracy mianem „zacietrzewionych radykałów”, którzy są gotowi podważać dorobek orzeczniczy całej instytucji.

Piotr Prusinowski – architekt chaosu czy ostatni sprawiedliwy?

Sąd Najwyższy umiera. Politycy zniszczyli go na naszych oczach – tak dramatycznie swoją sytuację ocenia sędzia Piotr Prusinowski, były prezes Izby Pracy. W Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych od 1 października 2025 r. będzie pracować tylko sześciu „starych” sędziów. To sytuacja bez precedensu w historii polskiego sądownictwa.

Prusinowski, który już wcześniej publicznie zapowiadał, że podczas posiedzenia poruszona zostanie kwestia ważności orzeczeń Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, stał się symbolem głębokich podziałów w wymiarze sprawiedliwości. Jego słowa brzmią jak epitafium: „Ostatnia uchwała w składzie siedmiu sędziów zostanie podjęta 24 września 2025 r. Potem nastanie cisza”.

Obywatele jako zakładnicy wojny sędziowskiej

Konsekwencje tego konfliktu odczują przede wszystkim zwykli Polacy. Wyobraźmy sobie sytuację, w której prawomocny wyrok w sprawie rozwodowej, alimentacyjnej czy spadkowej nagle staje się kwestionowany. To nie abstrakcyjny scenariusz, ale realna groźba wisząca nad tysiącami spraw.

Jak zauważył Winston Churchill: „Demokracja jest najgorszą formą rządu, z wyjątkiem wszystkich innych, które były próbowane”. Podobnie można powiedzieć o naszym systemie prawnym – nie jest idealny, ale jego całkowite rozmontowanie prowadzi donikąd.

Co dalej z wymiarem sprawiedliwości?

• Możliwy paraliż tysięcy spraw sądowych w całym kraju
• Niepewność prawna dotycząca już wydanych orzeczeń
• Konflikt kompetencyjny między izbami Sądu Najwyższego
• Potencjalna interwencja Trybunału Konstytucyjnego

Od dziewięciu lat do Izby nie trafił żaden profesor specjalizujący się w prawie pracy, jak również sędzia sądu apelacyjnego (poza sędzią Ewą Stryczyńską). To pokazuje skalę kryzysu kadrowego, który dotyka najwyższą instancję sądową w państwie.

Czas na refleksję czy dalszą eskalację?

Polska stoi przed dylematem godnym szekspirowskiej tragedii. Z jednej strony mamy sędziów przekonanych o swojej misji „oczyszczenia” wymiaru sprawiedliwości, z drugiej – tych broniących status quo i ciągłości instytucjonalnej. Między młotem a kowadłem znajdują się miliony obywateli, którzy oczekują sprawiedliwych i ostatecznych rozstrzygnięć.

Czy znajdzie się ktoś, kto położy kres tej wojnie na górze? Wiele wskazuje na to, że dzisiejsza uchwała była działaniem zaplanowanym, mającym na celu sparaliżowanie funkcjonowania Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Jeśli tak, to gra toczy się o znacznie wyższą stawkę niż tylko przyszłość jednej izby.

System prawny przypomina domek z kart – wystarczy wyrwać jedną kartę, aby całość runęła. Pytanie brzmi: czy siedmiu sędziów właśnie nie wyciągnęło tej kluczowej karty?

Źródła:

Niezalezna.pl
Rzeczpospolita
TVN24
Gazeta Prawna
Infor.pl