Fed w rozterce: cięcie stóp czy walka z inflacją przy słabym rynku pracy

Dane z 11 listopada szokują – 11,250 miejsc pracy tygodniowo w plecy

Rynek pracy w Stanach Zjednoczonych daje niepokojące sygnały, które stawiają Rezerwę Federalną w niezwykle trudnej sytuacji. Najnowsze dane ADP opublikowane 11 listopada 2025 roku pokazują, że prywatni pracodawcy tracili średnio 11,250 miejsc pracy tygodniowo przez cztery tygodnie kończące się 25 października. To nie jest zwykłe spowolnienie – to sygnał ostrzegawczy, który rozchodzi się echem po Wall Street. Fed obniżył stopy procentowe o 0,25 punktu procentowego 29 października, ale czy to wystarczy aby uratować słabnącą gospodarkę?

Jerome Powell, przewodniczący Rezerwy Federalnej, stanął przed dylematem godnym Salomona. „Co robisz, gdy jedziesz w gęstej mgle?” – pytał retorycznie na konferencji prasowej po ogłoszeniu decyzji o cięciu stóp. „Zwalniasz”. Ta metafora doskonale oddaje niepewność, z jaką mierzą się decydenci. Z jednej strony rynek pracy słabnie, z drugiej inflacja wciąż pozostaje upartym przeciwnikiem. A do tego wszystkiego dochodzi government shutdown, który odciął dostęp do kluczowych danych ekonomicznych.

Ekonomia w ciemno – shutdown uderza w Fed

Sytuacja jest bezprecedensowa. Fed zwykle opiera swoje decyzje na szczegółowych raportach Departamentu Pracy dotyczących zatrudnienia, bezrobocia i inflacji. Teraz, przez shutdown trwający od 1 października, te dane są po prostu niedostępne. Raport o liczbie nowych miejsc pracy we wrześniu spóźnia się prawie miesiąc. A co z październikiem? Może w ogóle nie zostać zebrany. To jak próba nawigacji przez ocean bez kompasu i map – technicznie możliwe, ale niezwykle ryzykowne.

Jedyny oficjalny raport ekonomiczny, jaki udało się wydać w ostatnim czasie, pokazał, że inflacja we wrześniu była nieco łagodniejsza niż przewidywali analitycy. To wzmocniło przekonanie, że obawy o inflację powinny zejść na dalszy plan wobec zmartwień o słabnący wzrost zatrudnienia. „Mój fokus jest na rynku pracy” – powiedział wcześniej w tym miesiącu Chris Waller, gubernator Fed. Ale czy to właściwy priorytet w obliczu wciąż podwyższonej inflacji?

Małe firmy na kolanach – piąty miesiąc spadków

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące małych firm, które doświadczyły spadku zatrudnienia po raz piąty w ciągu ostatnich sześciu miesięcy. To nie jest statystyczna anomalia – to strukturalny problem gospodarki. Małe przedsiębiorstwa są jak kanarkowi w kopalni węgla, pierwsze sygnalizują nadchodzące problemy. Ich trudności mogą prowadzić do zwiększonej konsolidacji rynku, gdzie duzi pochłaniają małych. Czy to dobry kierunek dla amerykańskiej gospodarki opartej historycznie na przedsiębiorczości?

Dr Nela Richardson, główna ekonomistka ADP, nie pozostawiła złudzeń w swojej ocenie. Nazwała odbicie w październiku „letnim i nierozległym”. Wzrost płac dla osób pozostających w tej samej pracy zatrzymał się na poziomie 4,5 procent rok do roku, podczas gdy osoby zmieniające pracę widziały wzrost o 6,7 procent. To sugeruje zrównoważone, ale mało inspirujące środowisko płacowe. Miejsca pracy powstawały głównie w edukacji, służbie zdrowia oraz handlu i transporcie. Tymczasem kluczowe sektory jak usługi profesjonalne, IT oraz hotelarstwo i rekreacja traciły miejsca pracy trzeci miesiąc z rzędu.

Rewizja w dół o prawie milion miejsc pracy

Jakby sytuacja nie była wystarczająco ponura, Bureau of Labor Statistics niedawno dokonało corocznej rewizji danych o zatrudnieniu. Wynik? Gospodarka stworzyła o 911,000 miejsc pracy mniej między kwietniem 2024 a marcem 2025 niż wcześniej raportowano. To oznacza około 75,000 mniej miejsc pracy miesięcznie. Innymi słowy, rynek pracy był słabszy niż wydawało się przez cały ten czas. To jak odkrycie, że dom, który myślałeś, że jest solidny, ma fundamenty z piasku.

Dane te rzucają długi cień na przyszłość. Długotrwale bezrobotni – osoby bez pracy przez 27 tygodni lub dłużej – wzrosły do 1,9 miliona w sierpniu, o 385,000 więcej niż rok wcześniej. Ci ludzie stanowią teraz 25,7 procent wszystkich bezrobotnych, najwyższy odsetek od lutego 2022. Długotrwałe bezrobocie często sygnalizuje głębsze pęknięcia formujące się w rynku pracy. To nie są tylko liczby na wykresie – to miliony rodzin borykających się z niepewnością finansową.

Nowe wnioski o zasiłek biją rekordy

Początkowe wnioski o ubezpieczenie na wypadek bezrobocia – wskaźnik wyprzedzający stresu na rynku pracy – skoczyły o 27,000 do 263,000 w tygodniu kończącym się 6 września, zgodnie z Departamentem Pracy. To najbardziej gwałtowny wzrost od miesięcy i znacznie powyżej prognoz ekonomistów. Sugeruje to, że zwolnienia stają się coraz bardziej powszechne. Firmy nie zatrudniają – zwalniają. To zmiana wiatrów w gospodarce, której nie można zignorować.

Federal Reserve Bank of New York poinformował w sierpniu, że pewność osób, które straciły pracę co do znalezienia kolejnej, spadła do najniższego poziomu – 44,9 procent – odkąd rozpoczęto badania konsumentów w czerwcu 2013 roku. To kolejny sygnał, że pracownicy czują się mniej bezpiecznie co do swoich perspektyw. Kiedy ludzie tracą pewność co do swoich szans na zatrudnienie, ograniczają wydatki. A konsumpcja stanowi około 70 procent amerykańskiej gospodarki.

Fed między młotem a kowadłem

Decyzja Fed o obniżeniu stóp o ćwierć punktu 29 października nie była jednomyślna. Stephen Miran, najnowszy gubernator Fed, wolałby większe cięcie o pół punktu. Z kolei Jeffrey Schmid, który kieruje Kansas City Federal Reserve Bank, wolałby pozostawić stopy bez zmian. Powell powiedział na konferencji prasowej, że kolejne cięcie na grudniowym posiedzeniu „nie jest przesądzone”. „Były bardzo różne poglądy na temat tego, jak postępować w grudniu” – przyznał.

Ta różnica zdań wewnątrz Fed pokazuje skalę wyzwania. Z jednej strony, niższe stopy procentowe mogą pobudzić zatrudnienie poprzez tańsze kredyty dla firm. Z drugiej, zbyt agresywne cięcia mogą rozbudzić inflację, która choć słabsza, wciąż pozostaje „nieco podwyższona” według własnych słów Fed. Michael Klein, profesor międzynarodowych spraw ekonomicznych w Fletcher School na Tufts University, powiedział dla Al Jazeera: „Fed musi chodzić po cienkiej linie; obniżać stopy procentowe aby wspierać rynki pracy i wzrost, lub podnosić je aby stłumić inflację”.

Reakcja rynków – niepewność króluje

Wall Street zareagowało mieszanymi uczuciami na decyzję Fed. Dow Jones spadł o 74 punkty czyli 0,16 procent. S&P 500 zamknął się bez zmian. Tymczasem Nasdaq Composite naciągany przez technologie wyciągnął wzrost o 0,55 procent i zamknął na rekordowym poziomie. To pokazuje, że inwestorzy są podzieleni co do przyszłości gospodarki. Spółki AI i technologiczne kontynuują swoją hossę, ale tradycyjna gospodarka wykazuje oznaki zmęczenia.

W tygodniu 4-8 listopada rynki doświadczyły „znaczącej korekty” – Nasdaq 100 spadł o 3,1 procent, S&P 500 o 1,6 procent, a Dow Jones Industrial Average o 1,2 procent. Słabe dane z ADP zapaliły czerwone światło ostrzegawcze dla inwestorów. Goldman Sachs, Citigroup, HSBC i Morgan Stanley przewidują jeszcze jedno cięcie o 25 punktów bazowych do końca roku. Tylko Bank of America Global Research nie przewiduje kolejnego cięcia w 2025 roku.

Czy AI zabiera miejsca pracy – wielka niewiadoma

W tle całej tej sytuacji pojawia się pytanie o rolę sztucznej inteligencji w słabnącym rynku pracy. Firmy technologiczne, w tym Amazon, ogłaszają masowe zwolnienia tłumacząc je „optymalizacją” i „automatyzacją”. Challenger & Grey przeprowadził badanie pokazujące, że we wrześniu 54,064 miejsca pracy w USA zostało wyeliminowanych, z czego 7,000 z powodu wdrożenia AI. W pierwszych dziewięciu miesiącach 2025 roku, 17,375 miejsc pracy zostało zredukowanych z powodu AI – z ponad 900,000 całkowitych redukcji.

Jednak Yale Budget Lab opublikował badanie sugerujące, że AI nie jest jeszcze istotną przyczyną utraty miejsc pracy. „Wskaźniki pokazują, że szerszy rynek pracy nie doświadczył zauważalnego zakłócenia od czasu premiery ChatGPT 33 miesiące temu” – stwierdzono w raporcie. Badanie przyznaje jednak, że AI prawdopodobnie będzie miało duży wpływ na rynek pracy, ale zajmie to czas zanim to nastąpi. Morgan Frank z University of Pittsburgh odkrył, że tylko pracownicy wsparcia biurowego i administracyjnego zostali dotknięci przez ChatGPT. Ich prawdopodobieństwo złożenia wniosku o zasiłek wzrosło na początku 2023 roku.

Co dalej – mgła niepewności

Przyszłość pozostaje mglistą zagadką. Fed musi nawigować przez ocean niepewności bez pełnego zestawu narzędzi. Jak długo potrwa shutdown? Kiedy wrócą oficjalne dane ekonomiczne? Czy AI rzeczywiście niszczy miejsca pracy na masową skalę, czy to tylko cykliczne dostosowanie? Czy małe firmy przetrwają kolejne miesiące trudności? Pytań jest więcej niż odpowiedzi. Jedno jest pewne – kolejne kwartały będą kluczowe dla określenia czy amerykańska gospodarka zmierza ku miękkiemu lądowaniu czy twardemu uderzeniu.

Powell podsumował sytuację słowami, które brzmią jak ostrzeżenie: „Niepewność co do perspektyw ekonomicznych pozostaje podwyższona”. W tłumaczeniu z języka banku centralnego na ludzki – nikt tak naprawdę nie wie, co się stanie. W takiej sytuacji, jak powiedział Powell, najrozsądniej jest zwolnić i uważnie obserwować drogę. Problem w tym, że miliony amerykańskich pracowników nie mają luksusu zwolnienia – oni muszą nadal płacić rachunki, kredyty i utrzymywać rodziny w obliczu rosnącej niepewności. Jak zauważył John Maynard Keynes, „rynek może pozostać irracjonalny dłużej niż ty możesz pozostać solwentny”.

Źródła:

NPR
CNBC
NBC News
Al Jazeera
CBS News
CNN