Holandia przejmuje chiński producent chipów. Zimna wojna technologiczna

W bezprecedensowym posunięciu rząd holenderski przejął kontrolę nad Nexperią, producentem półprzewodników należącym do chińskiej firmy Wingtech. To pierwsza taka decyzja w historii kraju, która wywołała natychmiastową reakcję Pekinu. Czy jesteśmy świadkami początku nowej zimnej wojny – tym razem toczonej o dostęp do technologii?

Wyjątkowe środki nadzwyczajne

Trzynastego października holenderskie Ministerstwo Spraw Gospodarczych ogłosiło, że zastosowało „wysoce wyjątkową” ustawę o dostępności towarów, aby przejąć kontrolę nad Nexperią. Decyzja ta, podjęta już 30 września, ma na celu zapewnienie, że Europa zachowa nieograniczony dostęp do chipów produkowanych przez tę firmę. Ministerstwo stwierdziło, że zaobserwowało „niedawne i ostre sygnały poważnych braków w zarządzaniu i działań” w Nexperii, które „stanowiły zagrożenie dla ciągłości i zabezpieczenia na holenderskiej i europejskiej ziemi kluczowej wiedzy technologicznej i zdolności”.

Ustawa o dostępności towarów, pochodząca z czasów zimnej wojny, nigdy wcześniej nie została zastosowana. Pozwala ona Hadze interweniować w prywatnych firmach w wyjątkowych okolicznościach, takich jak gdy rząd dostrzega zagrożenie dla bezpieczeństwa ekonomicznego kraju lub gdy konieczne jest zapewnienie dostępności krytycznych towarów. Decyzja rządu holenderskiego doprowadziła do natychmiastowego spadku akcji Wingtech o 10 procent na giełdzie w Szanghaju, osiągając maksymalny dzienny limit spadku.

Kluczowe półprzewodniki

Nexperia, z siedzibą w Nijmegen w Holandii, jest jednym z największych na świecie producentów prostych chipów, takich jak diody i tranzystory. Firma zatrudnia ponad 12 500 pracowników w Europie, Azji i Stanach Zjednoczonych. Specjalizuje się w masowej produkcji chipów wykorzystywanych w przemyśle motoryzacyjnym, elektronice konsumenckiej i innych branżach, co czyni ją kluczową dla utrzymania europejskich łańcuchów dostaw technologicznych. Firma rozwija również bardziej zaawansowane technologie, takie jak półprzewodniki szerokoprzerwowe używane w ustawieniach elektrycznych i przydatne dla samochodów elektrycznych, ładowarek oraz centrów danych AI.

Holenderskie władze nie opublikowały szczegółowych zarzutów, ale powołały się na ostre obawy dotyczące zarządzania i ryzyko utraty dla Europy podstawowych technologii i zdolności. Chociaż ministerstwo podkreśliło, że produkcja może być kontynuowana, środki dają państwu szerokie uprawnienia w zakresie decyzji strategicznych, w tym prawo do unieważnienia decyzji wewnętrznych, przez określony okres. Zhang Xuezheng, prezes Wingtech i były CEO Nexperii, został natychmiast zawieszony w swoich funkcjach dyrektora wykonawczego Nexperia Holdings i niewykończącego dyrektora Nexperii.

Reakcja Chin

Wingtech nazwało decyzję rządu holenderskiego „nadmierną interwencją napędzaną uprzedzeniami geopolitycznymi, a nie opartą na faktach oceną ryzyka”. W dokumentach złożonych na giełdzie w Szanghaju 13 października firma potwierdziła, że jej prawa kontrolne w Nexperii zostały „tymczasowo ograniczone”, ale zachowała ekonomiczne korzyści z własności i zasygnalizowała, że będzie dążyć do dróg prawnych. Firma podkreśliła, że wpływ środków nie jest jeszcze możliwy do oszacowania, ale codzienna działalność Nexperii będzie kontynuowana.

Czwartego października 2025 roku chińskie Ministerstwo Handlu wydało zakaz eksportowy, zabraniający Nexperii China i jej podwykonawcom eksportu określonych gotowych komponentów i półproduktów produkowanych w Chinach. Nexperia aktywnie współpracuje z chińskimi władzami w celu uzyskania zwolnienia z tych ograniczeń i wdrożyła wszystkie dostępne zasoby w tym celu. To retorsja ze strony Pekinu pokazuje, jak szybko eskaluje technologiczny konflikt między Wschodem a Zachodem.

Kontekst geopolityczny

Decyzja Holandii wpisuje się w szerszy kontekst ograniczeń eksportowych nałożonych przez USA i Europę na Chiny w obszarze technologii półprzewodników. Stany Zjednoczone od lat ograniczają dostęp Chin do zaawansowanego sprzętu do produkcji chipów, w tym maszyn holenderskiej firmy ASML do litografii EUV. W grudniu 2024 roku amerykański Departament Handlu dodał Wingtech do swojej listy podmiotów, ograniczając jej dostęp do amerykańskich komponentów i technologii za rzekomą rolę w pomaganiu chińskiemu rządowi w pozyskiwaniu podmiotów z wrażliwymi możliwościami produkcji półprzewodników.

29 września 2025 roku amerykańskie Biuro Przemysłu i Bezpieczeństwa rozszerzyło amerykańskie kontrole eksportowe na wszystkie grupy posiadane w co najmniej 50 procentach przez jeden lub więcej podmiotów z amerykańskiej listy podmiotów. Chociaż sama Nexperia nie znajduje się na tej liście, Wingtech został dodany w grudniu 2024 roku. Rzecznik holenderskiego Ministerstwa Spraw Gospodarczych zaprzeczył jednak jakiemukolwiek zaangażowaniu USA w swoją decyzję dotyczącą Nexperii, twierdząc, że timing był „całkowicie przypadkowy”.

Precedens dla Europy

Posunięcie Holandii jest najnowszym przykładem krajów zachodnich ograniczających chiński dostęp do strategicznych zasobów półprzewodników w obliczu rosnącej rywalizacji technologicznej. Wcześniej Wielka Brytania zmusiła Nexperię do zbycia zakładu w Newport po opóźnionej ocenie bezpieczeństwa narodowego zgodnie z ustawą o bezpieczeństwie narodowym i inwestycjach z 2021 roku. Zakład Newport Wafer Fab został następnie sprzedany amerykańskiej firmie Vishay Intertechnology na początku 2024 roku za 177 milionów dolarów.

Holenderska interwencja podkreśla szerszą europejską zmianę w kierunku wykorzystywania narzędzi bezpieczeństwa narodowego do kontrolowania własności i podejmowania decyzji w wrażliwych łańcuchach dostaw technologii. Albert Einstein powiedział kiedyś: „Technologia to tylko narzędzie. Jeśli chodzi o motywowanie dzieci do współpracy i motywowania ich, nauczyciel jest najważniejszy”. Czy w kontekście geopolitycznym to rządy, a nie rynek, będą teraz decydować o przyszłości technologii?

Akcja ta jest najnowszym punktem zapalnym w zachodnich wysiłkach mających na celu ochronę ekosystemów półprzewodników w obliczu nasilających się kontroli eksportowych USA-UE i przeglądu inwestycji wymierzonych w Chiny. Utrata tych możliwości mogłaby stanowić ryzyko dla holenderskiego i europejskiego bezpieczeństwa ekonomicznego, szczególnie w dostępności chipów wykorzystywanych w przemyśle motoryzacyjnym i elektronice konsumenckiej w sytuacjach awaryjnych.

Źródła:

CNBC
Al Jazeera
CNN Business
Financial Times
Reuters